Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026

Το Λάθος: Όταν το τέλειο Σχέδιο ξεχνάει τον άνθρωπο | EDITORIAL

Το Λάθος, του Θεόφιλου Παπαστυλιανού (Ελλάδα, Λετονία, 2026)

Ο Άρθουρ ΜακΜπέιν στον ρόλο του Ύποπτου, σε σκηνή από την ταινία Το Λάθος του Θεόφιλου Παπαστυλιανού

"Όποιος δεν είναι μαζί μου είναι εναντίον μου". Η φράση είναι του Χριστού, αλλά εδώ τη λέει το Καθεστώς. Και τη λέει για να δικαιολογήσει τα πάντα. Σε έναν κόσμο όπου μια Γραμμή χωρίζει τους ανθρώπους στα δύο, δεν μπορεί να υπάρχει αδιάφορος. Υπάρχει μόνο ο πιστός και ο ύποπτος. Έτσι ένας απλός πολίτης που δεν έκανε τίποτα βρίσκεται στα χέρια της Ειδικής Υπηρεσίας, απέναντι σε έναν Ανακριτή που έχει αναλάβει να αποδείξει την ενοχή του με ένα Σχέδιο υπολογισμένο μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια.

Είδα "Το Λάθος" στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Ο Θεόφιλος Παπαστυλιανός κάνει την πρώτη του ταινία μεγάλου μήκους με το μυθιστόρημα του Αντώνη Σαμαράκη και το σέβεται εκεί που μετράει. Δε μας λέει πού βρισκόμαστε, ούτε πότε. Ούτε οι ήρωες έχουν ονόματα. Αυτή η ουδετερότητα είναι η δύναμη της ταινίας και φαίνεται και στους χώρους της. Τα εξωτερικά γυρίσματα έγιναν στη Λετονία, ανάμεσα σε επιβλητικά μπρουταλιστικά κτίρια που κάνουν τους ήρωες να μοιάζουν ακόμη πιο μικροί. Οι δρόμοι, τα κτίρια, τα γραφεία θα μπορούσαν να είναι οπουδήποτε, και γι' αυτό σε αφορούν.

Ο Ντέιβιντ Ντόσον και ο Άρθουρ ΜακΜπέιν, ο Ανακριτής και ο Ύποπτος, στην ταινία Το Λάθος

Αυτή η αίσθηση περνάει και στον τρόπο που είναι γυρισμένη η ταινία. Ο Θοδωρής Ζαχαράκης, σε μία από τις ωραιότερες φωτογραφίες που είδαμε φέτος στη Θεσσαλονίκη, κινηματογραφεί αυτούς τους χώρους με ψυχρά χρώματα, αυστηρά κάδρα και ένα φως που μοιάζει κι αυτό να σε παρακολουθεί. Η μουσική του Δημήτρη Φέσσα ανεβάζει σιγά σιγά την ένταση, κι όσο προχωρά η ταινία νιώθεις την πίεση να μεγαλώνει.

Και μετά είναι οι ηθοποιοί. Ο Άρθουρ ΜακΜπέιν (Arthur McBain) δίνει στον Ύποπτο το βήμα ενός ανθρώπου που μπαίνει σε κόσμους με κανόνες που δεν γνωρίζει. Κι εμείς, από την πρώτη σκηνή στη γκαλερί, ανησυχούμε για το πού θα τον βγάλει ο δρόμος. Ο Ντέιβιντ Ντόσον (David Dawson)  όμως είναι η αποκάλυψη. Ο Ανακριτής του δεν επιτρέπει στον εαυτό του να πει τι νιώθει, οπότε όλα περνάνε από το βλέμμα. Όποιος τον προσέξει θα καταλάβει τι αλλάζει μέσα του πολύ πριν το δείξει η ιστορία. Γιατί το Σχέδιο έχει ένα λάθος, όπως και το σύστημα που το δημιούργησε. Τα υπολογίζει όλα εκτός από τον άνθρωπο.

Ο Ντέιβιντ Ντόσον στον ρόλο του Ανακριτή στην ταινία Το Λάθος του Θεόφιλου Παπαστυλιανού

Στη συζήτηση μετά την προβολή, ο σκηνοθέτης το είπε με τον δικό του τρόπο. "Αν αρχίζω και σου πριονίζω το συναίσθημα και αρχίζω να λειτουργώ στο υποσυνείδητό σου, τότε μπορώ να σε ελέγχω για πάντα". Έτσι κυβερνάει το Καθεστώς. Δεν του φτάνει να φοβάσαι, θέλει να πάψεις να νιώθεις. Κι όμως ο ίδιος είπε ότι έκανε την ταινία αισιόδοξη. Γιατί αρκεί να δούμε τους εαυτούς μας και τους συνανθρώπους μας σαν ανθρώπους για να αρχίσουν να γίνονται οι ρωγμές που χρειάζονται. Από εκεί ξεκινάει η επανάσταση, πρώτα μέσα μας.

Σκηνή από την ταινία Το Λάθος του Θεόφιλου Παπαστυλιανού, βασισμένη στο μυθιστόρημα του Αντώνη Σαμαράκη

Στις 18 Νοεμβρίου η ταινία ταξίδεψε και στο Φεστιβάλ Black Nights του Ταλίν, στο Διαγωνιστικό Τμήμα Ταινιών της Βαλτικής. Στις ελληνικές αίθουσες θα έρθει το 2027.

Είναι μια ταινία με σφιχτό ρυθμό, που έχει κάτι να πει και το λέει με ακρίβεια. Κι αυτό που μου έμεινε περισσότερο είναι πόσο κοντά μας ακούγεται ο Σαμαράκης. Εξήντα χρόνια μετά, είναι σαν να γράφει για σήμερα.


Αφροδίτη Παπαδάκη

Αφροδίτη Παπαδάκη

Μένει στην Πετρούπολη και είναι μέλος της Κινηματογραφικής Λέσχης από το 2011. Ασχολείται με τα οικονομικά και τον χορό. Στον ελεύθερο χρόνο της κάνει γιόγκα, διαβάζει βιβλία και βλέπει πολλές ταινίες και ξένες σειρές.

Instagram @alpha.pi