Τρίτη 2 Ιανουαρίου 2024

"Η καθώσπρέπει κοινωνία καταστρέφει την ψυχή" - Poor Things | EDITORIAL

Poor Things του Γιώργου Λάνθιμου, κριτική για την ταινία με την Emma Stone
Το "Poor Things" του Γιώργου Λάνθιμου είναι μια διασκευή του μυθιστορήματος του Alasdair Gray του 1992, σε σενάριο του Tony McNamara, σεναριογράφου του "The Favourite", με σκοτεινό και απολαυστικά διασκεδαστικό χιούμορ. Μια αψεγάδιαστη ταινία, ένα "λανθιμικό" αριστούργημα, αρκετά προσβάσιμο στο ευρύ κοινό.

"Why keep it in my mouth if it is revolting?"

Η απίστευτη ιστορία της Bella Baxter, μιας νεαρής γυναίκας που ανασταίνεται χάρη στον ιδιοφυή και αντισυμβατικό επιστήμονα Δρ. Godwin Baxter (Willem Dafoe). Υπό την προστασία του Baxter, η Bella ανυπομονεί να μάθει. Διψασμένη για την εμπειρία που της έχει στερηθεί, το σκάει με τον Duncan Wedderburn (Mark Ruffalo), έναν ικανό αλλά ηθικά αμβλυμμένο δικηγόρο, σε μια περιπέτεια περιπλάνησης σε όλες τις ηπείρους. Απελευθερωμένη από τις προκαταλήψεις και τα στεγανά της εποχής της, η Bella επιδιώκει αποφασιστικά να δώσει τη δική της μάχη για την ισότητα και την ελευθερία.

Σε αυτό το σουρεαλιστικό, φεμινιστικό παραμύθι, οι άντρες της ζωής της βλέπουν την Bella ως κάτι που πρέπει να κατέχεται και να ελέγχεται, αντιπροσωπεύοντας διαφορετικές εκφράσεις αρρενωπότητας: ο πληρεξούσιος πατέρας και δημιουργός της, σαν άλλος Ντον Λόπε ή Φρανκενστάιν, ο Godwin, ένας τρελός επιστήμονας με βίαιες ουλές σε όλο του το πρόσωπο από την παιδική του ηλικία, όταν υπήρξε αντικείμενο δοκιμών για τον πατέρα του, τον οποίο η Bella αποκαλεί "Θεό" (God),  θέλει να την κρύψει μακριά από τον κόσμο και τους πιθανούς κινδύνους. Ο τρομοκρατημένος μαθητής του, Max McCandles (Ramy Youssef), που επιστρατεύτηκε για να μελετήσει τη Bella, θέλει να την κάνει γυναίκα του. Και ο δανδής δικηγόρος Duncan Wedderburn,  ο πρώτος της εραστής, βλέπει σε εκείνη μια σεξουαλική κούκλα, τόσο άγρια και περιπετειώδη όσο εκείνος, έτοιμη να αποδράσει από την καθωσπρέπει κοινωνία της εποχής, που όπως αναφέρεται σε πολλά σημεία της ταινίας "είναι βαρετή και καταστρέφει την ψυχή". Όλοι υποθέτουν ότι η Bella δεν θα είναι πολύ μεγάλο πρόβλημα. Και όλοι κάνουν λάθος!

"If I know the world, I can improve."

 Bella Baxter στο Poor Things, φεμινιστική ανάγνωση της ταινίας του Γιώργου Λάνθιμου

Η Bella κινείται σαν κούκλα που δεν έχει καταλάβει ακόμα ότι έχει αρθρώσεις και μιλάει με ημιτελείς, παιδικές προτάσεις. Όχι τόσο σαν ένα μικρό παιδί, αλλά σαν μαριονέτα. Και η Bella εξελίσσεται γρήγορα. Μαθαίνει να περπατάει και να μιλάει, να σκέφτεται, να αυνανίζεται, να χορεύει, να διαβάζει και να φιλοσοφεί για τις ανισότητες της κοινωνίας, τα θέματα της πατριαρχίας και της γυναικείας καταπίεσης, τις ανθρώπινες σχέσεις και τη σεξουαλική απελευθέρωση. Δεν της περνάει από το μυαλό να μην κάνει ή να μην πει ακριβώς αυτό που της αρέσει ή σκέφτεται. Και η εξέλιξή της είναι κατάλληλα ακατάστατη. Ξεκινά μια οδύσσεια εξερεύνησης της ταυτότητάς της, που την οδηγεί στην Πορτογαλία, την Αλεξάνδρεια και το Παρίσι. Έρχεται αντιμέτωπη με την κυνικότητα και τη βαναυσότητα της κοινωνίας, ανακαλύπτει την "ιδιόμορφη ασθένεια" του χρήματος και προσπαθεί να μάθει τον κόσμο. 

"Πρέπει να ζήσουμε τα πάντα, όχι μόνο τα καλά, αλλά και την υποβάθμιση, τη φρίκη, τη θλίψη… Τότε μπορούμε να γνωρίσουμε τον κόσμο. Και όταν γνωρίζουμε τον κόσμο, ο κόσμος είναι δικός μας."
Poor Things κριτική, η οδύσσεια της Bella Baxter προς την ελευθερία

"We’re our own means of production."
Είναι ένας βικτωριανός εφιάλτης και, σε άλλες στιγμές, ένα όνειρο. Αναμφίβολα όμως είναι μία από τις πιο πολυτελείς οπτικές απολαύσεις της χρονιάς, με την Emma Stone στην πιο πλούσια και ενδιαφέρουσα ερμηνεία της.

"I have adventured it and found nothing but sugar and violence. It is most charming." 

 

Ο Λάνθιμος χρησιμοποιεί ξανά τον φακό fisheye, όπως και στο "The Favourite", για να μας βάλει σκόπιμα σε αυτόν τον αποπροσανατολιστικό κόσμο. Οι υπέροχες εικόνες αλλάζουν από το ασπρόμαυρο σε μια εξωπραγματική παλέτα χρωμάτων, που ανθίζει ακριβώς καθώς επεκτείνεται και η κοινωνική και πνευματική παλέτα της Bella. Η οπτική της είναι ένα ονειρικό τοπίο, με ψυχεδελικούς ουρανούς. Ωστόσο, ο Λάνθιμος βρίσκει ξανά με κάποιον τρόπο μια παράλογη γραμμή για να εστιάσει στην ουσία, δείχνοντας την αγάπη του προς το γυναικείο φύλο μέσα από μια ανορθόδοξη περιπέτεια ενηλικίωσης, και δίνει στη Bella την ανεξαρτησία της και μαζί με αυτήν, ένα αίσιο τέλος.
Η ταινία βραβεύτηκε με Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ Βενετίας, συγκέντρωσε 7 υποψηφιότητες και 2 νίκες στις Χρυσές Σφαίρες, ενώ στα Όσκαρ απέσπασε 4 βραβεία, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική και τη θέση της ανάμεσα στις σημαντικότερες ταινίες της χρονιάς.

"It is your body, Bella Baxter. Yours to use freely."

 

Ιρλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ (2023) | Διάρκεια: 141' | Παραγωγή: Εντ Γκίνεϊ, Άντριου Λόου, Γιώργος Λάνθιμος, Έμα Στόουν | Σκηνοθεσία: Γιώργος Λάνθιμος | Σενάριο: Τόνι ΜακΝαμάρα | Φωτογραφία: Ρόμπι Ράιαν | Μοντάζ: Γιώργος Μαυροψαρίδης | Μουσική: Τζέρσκιν Φέντριξ | Πρωταγωνιστούν: Έμα Στόουν, Γουίλεμ Νταφόε, Μαρκ Ράφαλο, Ραμί Γιουσέφ

-------------------------------------------------------------------------------------

Αφροδίτη Παπαδάκη, κριτική για την ταινία Poor Things του Γιώργου Λάνθιμου
Αφροδίτη Παπαδάκη
Μένει στην Πετρούπολη και είναι μέλος της Κινηματογραφικής Λέσχης από το 2011. Ασχολείται με τα οικονομικά και τον χορό. Στον ελεύθερο χρόνο της κάνει γιόγκα, διαβάζει βιβλία και βλέπει πολλές ταινίες και ξένες σειρές.
Instagram: @alpha.pi