"Όλες οι Κυριακές": πίστη, εφηβεία και αναζήτηση ταυτότητας | EDITORIAL

«Όλες οι Κυριακές / Los Domingos», σκηνοθεσία: Αλάουδα Ρουίθ ντε Αθούα (Ισπανία, 2025)

Η Αϊνάρα είναι 17 χρονών. Βρίσκεται σε εκείνη την ηλικία όπου οι βιολογικές μεταβολές συνοδεύονται από έντονες συναισθηματικές αλλαγές. Την ηλικία που οι έφηβοι πλημμυρίζονται από ευμετάβλητα συναισθήματα, προσπαθούν να πάρουν απόσταση από το οικογενειακό περιβάλλον, να ανεξαρτητοποιηθούν, να πειραματιστούν, να επαναστατήσουν. Συχνά η συμπεριφορά τους γίνεται εκρηκτική.

Στην περίπτωση της Αϊνάρας, όμως, η αντίδραση είναι διαφορετική. Απομακρύνεται σταδιακά από την οικογένειά της χωρίς να στρέφεται στους συνομηλίκους της. Νιώθει μέσα της ένα «θείο κάλεσμα» και έλκεται από τη μοναστηριακή ζωή ενός καθολικού μοναστηριού που έχει επισκεφτεί με το εκκλησιαστικό σχολείο στο οποίο φοιτά.

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι δύο βασικοί άνθρωποι της ζωής της: η θεία της - που λειτουργεί σαν μητέρα, αφού η Αϊνάρα έχει χάσει τη δική της– και ο πατέρας της. Ο πατέρας, πιο κοντά στην πίστη, αντιμετωπίζει πιο ήπια την απόφαση της κόρης του να κλειστεί σε μοναστήρι. Η θεία, άθεη και ορθολογίστρια, προσπαθεί με κάθε τρόπο να την αποτρέψει. 

Τα ερωτήματα που τίθενται είναι: είναι πράγματι  θεϊκό το κάλεσμα που νιώθει η Αϊνάρα -έτσι πιστεύει η ίδια- ή μήπως χτίζεται μέσα από τη μοναξιά και τη δυσκολία της να επικοινωνήσει όσα συμβαίνουν μέσα της; Ή μήπως, ακόμη, επηρεάζεται από τον υπόγειο προσηλυτισμό της ηγουμένης και του πνευματικού, προς τους οποίους η Αϊνάρα δείχνει να έλκεται σε πνευματικό επίπεδο;

Ένας πατέρας απορροφημένος από τα οικονομικά προβλήματα της επιχείρησής του και μια νέα σχέση στη ζωή του την κάνουν να νιώθει ακόμη πιο μακριά του και να αισθάνεται πιο έντονα την απουσία της μητέρας της. Από την άλλη, μια θεία-με την οποία ταυτιζόμαστε σε πολύ μεγάλο βαθμό-που μιλά με απόλυτο ορθολογισμό - «η αγάπη του Θεού θα υπάρχει πάντα, μπορεί να περιμένει» - μεταδίδει μια βεβαιότητα που τελικά απομακρύνει την Αϊνάρα, γιατί νιώθει πως δεν την κατανοεί. 

Πολλές φορές η απόρριψη των συναισθημάτων ενός εφήβου ή η απουσία προσπάθειας απόδοσης της βαρύτητας που φέρουν αυτά στον ψυχισμό του νέου και στη λήψη των αποφάσεων του,τον κάνουν ακόμη πιο απόμακρο, τον εγκλωβίζουν στη μοναχικότητα και στην ανάγκη να βρει κάποιον που θα αναγνωρίσει τη σημασία όσων νιώθει. Κάποιον που θα τον ακούσει πραγματικά, που θα αφουγκραστεί αυτό που συμβαίνει μέσα του και όχι τις ματαιωμένες δικές του προσδοκίες πάνω σε όσα του λέει. Κάποιον που θα τον κάνει να νιώσει αληθινά αγαπητός και που ο ίδιος ο έφηβος θα μπορέσει να εμπιστευτεί.

Η Αϊνάρα αναζητά απεγνωσμένα έναν χώρο απόλυτης προστασίας και αγάπης. Πιστεύει ότι μόνο ο Θεός μπορεί να της την προσφέρει, με αντάλλαγμα την πίστη της-μια πίστη που σταδιακά μετατρέπεται σε υποταγή, αλλά και που μέσα από αυτή, παραδόξως η Αϊνάρα νιώθει να υποστασιοποιέιται, ίσως γιατί στη συνέχεια αυτή η υποταγή της κομίζει μια άλλη μορφή εξουσίας, με το να πιστεύει πως στέκεται πιο ψηλά από τους ανθρώπους που δεν πιστεύουν ή που δεν έχουν νιώσει το θείο κάλεσμα. Σαν να έχουν εξαντληθεί όλες οι ελπίδες ότι αυτή η αγάπη μπορεί να προέλθει από τους οικείους της, παρότι η θεία και η γιαγιά τη δείχνουν έντονα.

Γιατί, λοιπόν, τις αγνοεί;

Ίσως γιατί αυτή την αγάπη την περιμένει κυρίως από τον πατέρα της. Και ίσως εκεί αποκαλύπτεται μια υποκρισία σε όσα ο ίδιος λέει: «Με ενδιαφέρει η ευτυχία του παιδιού μου». Νιώθουμε όμως πως μέσα σε αυτή την ευτυχία έχει συμπεριλάβει και τη δική του. Σαν η παρουσία της Αϊνάρας και οι αμφιταλαντεύσεις της να του δημιουργούν πρόβλημα στον τρόπο που έχει επιλέξει να οργανώσει τη ζωή του.

Σε ένα πλάνο η Αϊνάρα απευθύνεται στον Θεό και τον παρακαλεί να της δώσει ένα σημάδι, υποσχόμενη πως είναι έτοιμη να του παραδοθεί, αποκαλώντας τον «Πατέρα». Λίγο πιο πέρα βρίσκεται ο πραγματικός της πατέρας, τον οποίο όμως δεν βλέπει. Η σκηνή αυτή συμπυκνώνει όλη την αγωνία της: αναζητά την πατρική αγάπη στο θείο, τη στιγμή που ο άνθρωπος που θα μπορούσε να της τη δώσει βρίσκεται δίπλα της αλλά παραμένει απών. Το αν της δίνεται τελικά το σημάδι δεν το γνωρίζουμε. Για την ακρίβεια δεν γνωρίζουμε το πώς η ίδια αυθυποβάλλεται στην εναγώνια προσπάθειά της να το δημιουργήσει μέσα της. Στη σκέψη της Αϊνάρας δεν μπορούμε να μπούμε. Μπορούμε όμως να νιώσουμε πως υποφέρει-υποφέρει από μια έλλειψη. Έλλειψη κατανόησης; Ίσως. Αναζητά το βαθύτερο νόημα της ύπαρξής της και το νοηματοδοτεί μέσα από μια αγνή αγάπη που θα την πλαισιώσει και θα αποτελέσει την ασπίδα προστασίας της στη μετέπειτα ζωή της.Οι έφηβοι συχνά θρηνούν την απώλεια της παιδικής ηλικίας, τότε που ένιωθαν προστατευμένοι. Μεγαλώνοντας νιώθουν ότι, καθώς δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες των μεγάλων, αυτή η ασπίδα προστασίας ραγίζει. Η Αϊνάρα την αναζητά στον Θεό. Επιλέγει να πιστέψει, θεωρώντας πως στον κόσμο του Θεού οι οδύνες της είναι απλώς δοκιμασίες. Επιλέγει να μετατρέψει τα τραύματά της σε πίστη, σε μια υπόσχεση ότι κάπου υπάρχει μια αγάπη απόλυτη και άνευ όρων. 

Οι πόρτες κλείνουν και ο καθένας επιστρέφει στη ζωή του. Η σκηνοθέτιδα δεν κρίνει κανέναν. Ωστόσο, μέσα μας μένει ένα ερώτημα: πόσα χιλιόμετρα πρέπει να διανύσουμε για να αποβάλουμε τις ναρκισσιστικές και ιδεολογικές μας βεβαιότητες για το τι είναι «καλό» και τι όχι για τη ζωή του παιδιού μας; Σε έναν κόσμο υπερκορεσμένο από εξουσίες, μήπως η εξουσία ενός ανώτερου, μεταφυσικού όντος-αυτού που ονομάζουμε Θεό- εμφανίζεται ως λύση στα ανεπίλυτα ερωτήματα ενός παιδιού που αναζητά αληθινό νόημα στη ζωή του; Ένας φαύλος κύκλος που αποκτά μεταφυσικές διαστάσεις εκεί όπου η αγάπη, η εξουσία και η επιβολή συγχέονται, έτσι ώστε να αναζητούνται τα ίδια τελικά πράγματα πίσω από το προσωπείο μιας βαθιάς πίστης που ίσως δεν είναι τίποτε άλλο παρά η αντανάκλαση της έλλειψης πίστης από εκείνους που αγάπησες, αλλά που δεν σε πίστεψαν.

Έχοντας αποσπάσει το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας στο Σαν Σεμπαστιάν, και με 13 υποψηφιότητες για Γκόγια η ταινία της Αλάουντα Ρουΐθ ντε Αθούα, «Όλες οι Κυριακές» βρίσκεται ήδη στις κινηματογραφικές αίθουσες.

---

Δείτε ακόμη: