"Κάτω από την επιφάνεια": μια συγκλονιστική εμπειρία στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης

Στο πλαίσιο του 28ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης είχα την τύχη να παρακολουθήσω το "Κάτω από την επιφάνεια / Echoes of Beneath" και η λέξη «συγκλονιστικό» είναι πραγματικά φτωχή για να περιγράψει αυτό που ένιωσα στην αίθουσα. Ο σκηνοθέτης Βασίλης Μπαραχάνος καταφέρνει κάτι σπάνιο: μας βάζει τόσο βαθιά στον κόσμο του πρωταγωνιστή, που νιώθεις ότι δεν βλέπεις απλώς μια ταινία, αλλά μοιράζεσαι μια ολόκληρη ζωή. Το ντοκιμαντέρ ξεκινά με μια πολύ τρυφερή αναδρομή στα παιδικά χρόνια του Αντώνη Τσαπατάκη μέσα από σπάνιο αρχειακό υλικό, χτίζοντας μια οικειότητα που μας προετοιμάζει για τη συνέχεια.

Η αφήγηση γίνεται βαθιά ανθρώπινη καθώς η οικογένειά του μοιράζεται τις δικές της μνήμες από τη στιγμή που η ζωή τους άλλαξε οριστικά. Χωρίς να αναλώνεται σε περιττές λεπτομέρειες, η ταινία εστιάζει στην προσπάθεια του Αντώνη να συνειδητοποιήσει τη νέα πραγματικότητα και στη γιγαντιαία θέληση που χρειάστηκε για να την αποδεχτεί και τελικά να την υπερβεί. Αυτή η διαδρομή οδηγεί μέχρι τη δικαίωση στους Παρολυμπιακούς Αγώνες στο Παρίσι, όπου η επιτυχία αποκτά μια άλλη, πολύ πιο προσωπική σημασία για τον ίδιο και τους ανθρώπους του.

Η προβολή ήταν μια σπάνια εμπειρία, καθώς στην αίθουσα ήταν παρόντες όλοι οι πρωταγωνιστές αυτής της διαδρομής: ο Αντώνης Τσαπατάκης, ο σκηνοθέτης Βασίλης Μπαραχάνος, ο συνθέτης Γιώργος Τσιόκρης, αλλά και οι άνθρωποι που αποτελούν τον πυρήνα της ζωής του Αντώνη. Η παρουσία της μητέρας του, του προπονητή του, αλλά και της γυναίκας του με τη μικρή τους κόρη, έκανε την ατμόσφαιρα ηλεκτρισμένη από αγάπη. Ο σκηνοθέτης φαίνεται να γνωρίζει τον Αντώνη τόσο καλά, που η εικόνα που μας μετέφερε ήταν απόλυτα εσωτερική, σχεδόν πνευματική. Τα μαγικά πλάνα κάτω από το νερό δένουν με έναν μοναδικό τρόπο με την πρωτότυπη μουσική του Γιώργου Τσιόκρη, δημιουργώντας μια αίσθηση απόλυτης γαλήνης και δύναμης ταυτόχρονα.

Εκεί όμως που η ταινία σε σημαδεύει οριστικά είναι στην προσέγγιση του Αντώνη για την ίδια την ύπαρξη. «Αυτό που με έχει μάθει η ζωή είναι η σημασία του ρήματος ζω», αναφέρει χαρακτηριστικά, δίνοντας μια νέα διάσταση σε όλα εκείνα τα μικρά ρήματα που συνθέτουν την καθημερινότητά μας. Δεν είναι τυχαίο ότι το «Κάτω από την επιφάνεια» τιμήθηκε με το Βραβείο Προσβασιμότητας Alpha Bank αλλά και το Βραβείο Κοινού Fischer. Δεν πρόκειται απλώς για ένα ντοκιμαντέρ για έναν σπουδαίο αθλητή· είναι μια διεισδυτική ματιά στην ανθρώπινη ψυχή και μια υπενθύμιση ότι η ζωή δεν μετριέται με τα μετάλλια, αλλά με τη δύναμη να ορίζεις ξανά τον εαυτό σου κάθε μέρα.

---

Αφροδίτη Παπαδάκη

Μένει στην Πετρούπολη και είναι μέλος της Κινηματογραφικής Λέσχης από το 2011. Ασχολείται με τα οικονομικά και το χορό. Στον ελεύθερο χρόνο της κάνει γιόγκα, διαβάζει βιβλία και βλέπει πολλές ταινίες και ξένες σειρές.

Instagram: @alpha.pi

Η Κινηματογραφική Λέσχη Πετρούπολης παρουσιάζει την Παρασκευή 6 Μαρτίου 2026, τρεις ταινίες του Χρήστου Πυθαρά που μιλούν για την καθημερινότητα, την ανθρώπινη εμπειρία και τη δύναμη της εικόνας και του βλέμματος:

🎥 Σόπι – Μια Ημέρα Ακόμη

Ελλάδα, 2018 | Διάρκεια: 60'
Ένα 24ωρο στο ορεινό χωριό Σόπι της Ηλείας κατά την περίοδο του τρύγου: αυθεντικές στιγμές καθημερινότητας, ήχοι, βλέμματα και μικρές ιστορίες ζωής φιλτραρισμένες με ευαισθησία και κινηματογραφική ματιά.

🎥 Portraits

Ελλάδα, 2019 | Διάρκεια: 22'
Εικοσιεννιά γυναίκες, διαφορετικών ηλικιών, στέκονται μπροστά στην κάμερα και απαντούν σε προσωπικές ερωτήσεις χωρίς λόγια. Μια ιμπρεσιονιστική καταγραφή του ανθρώπινου βλέμματος και της εκφραστικότητας.

🎥BadLand

Η ταινία ξετυλίγει την αληθινή ιστορία της νεαρής παλαιστίνιας φωτορεπόρτερ Φατμά Χασούνα, μέσα από τις καθημερινές της συνομιλίες με τη σκηνοθέτρια. Γυρισμένο μέσα από βιντεοκλήσεις, το ντοκιμαντέρ καταγράφει τη ζωή στη Γάζα σε πρώτο πρόσωπο: τις στιγμές, τις σιωπές, τους ήχους και τις εκρήξεις στο φόντο. Μια μαρτυρία για το πώς είναι να συνεχίζεις να ζεις και να δημιουργείς κάτω από διαρκή απειλή. 

🎭Η ταινία έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στο πρόγραμμα ACID του Φεστιβάλ Καννών και είναι αφιερωμένη στη Φατμά, η οποία σκοτώθηκε στον βομβαρδισμό του σπιτιού της λίγο μετά την ολοκλήρωσή της. Ένα ντοκιμαντέρ-φόρος τιμής στη δύναμη της εικόνας, της φωνής και της μνήμης.

Υπάρχουν ντοκιμαντέρ που πληροφορούν. Και υπάρχουν κι εκείνα που σου προκαλούν μια αίσθηση οικειότητας, σαν να σε ξέρουν. Το "Εδώ μιλάνε για λατρεία" του Βύρωνα Κριτζά ανήκει στη δεύτερη κατηγορία: ένα ντοκιμαντέρ γεμάτο μνήμη, συναισθηματική ακρίβεια και αγάπη για μια μπάντα που δεν ζήτησε ποτέ να γίνει μύθος. Απλώς έγινε.

Η ταινία δεν αποδομεί, ούτε εξιδανικεύει. Παρακολουθεί την πορεία των Κόρε. Ύδρο. με μια ήρεμη, σιωπηλή αγάπη, από τα πρώτα βήματα στη σκοτεινή, εσωτερική Κέρκυρα, που πίσω από τη γοητευτική ομορφιά της κρύβει και το άλλο πρόσωπο μιας συντηρητικής, κλειστής κοινωνίας, μέχρι την απρόσμενη απογείωση και την αναπόφευκτη αποσύνθεση. Και από εκεί, στη σιωπή και στους απόηχους που ακόμα αντηχούν. Παρουσιάζει τη διαδρομή σαν κύκλο: τη γέννηση, τη φλόγα, τη στάχτη και μετά... κάτι καινούργιο. Τη ζωή μετά τη διάλυση, την καθημερινότητα των μελών και, ίσως πιο συγκινητικό απ’ όλα, το πώς η μουσική τους συνεχίζει να ανακαλύπτεται από ανθρώπους που δεν υπήρχαν όταν εκείνοι δημιουργούσαν.

Καμία Χριστίνα δεν τους κράτησε στη γη. Μόνο η ανάμνηση έμεινε. Και τα τραγούδια.

Η αφήγηση δεν βασίζεται σε ημερομηνίες, κι όμως, ακολουθεί μια λεπτή, σχεδόν αόρατη χρονολογική γραμμή. Είναι σαν τα ίδια τα τραγούδια να λένε την ιστορία: από τις πρώτες "Νύχτες χωρίς εσένα", σταδιακά στα "Βράδια της κρίσης", καθώς η πορεία του συγκροτήματος πλησίαζε στο τέλος της.

Το ντοκιμαντέρ δεν εξηγεί τα πάντα, και αυτή είναι η δύναμή του. Αφήνει χώρο στον θεατή να βάλει το δικό του φορτίο. Για εκείνον που άκουσε το "Όχι πια έρωτες" και ένιωσε να παγώνει. Για εκείνον που άκουσε τα "Χάδια" και κατάλαβε τι σημαίνει να ζητάς λίγα και να τα χρειάζεσαι απελπισμένα. Για εκείνον που έζησε το "Τώρα που δεν έχω κανέναν" και το ένιωσε μέχρι το κόκαλο. Και για όσους κάποτε πίστεψαν πως κάποια παρουσία θα τους γείωνε, θα τους λύτρωνε, αλλά δεν έγινε έτσι. Καμία Χριστίνα δεν τους κράτησε στη γη. Μόνο η ανάμνηση έμεινε. Και τα τραγούδια.

Ίσως αυτή να είναι τελικά η μαγεία της μουσικής των Κόρε. Ύδρο.: μια σταθερά που, όσο την κοιτάς, τόσο σε ξαφνιάζει.

Και ναι, όσο κι αν δεν το περιμένεις, το ντοκιμαντέρ είναι και ευχάριστο. Σε κάνει να χαμογελάς, ακόμη και να γελάς. Όχι με ειρωνεία, αλλά με αληθινή ανακούφιση, σαν να ζεις "Άλλη μια Νύχτα Σύγχυσης και Γέλιου". Με τη χαρά του να βλέπεις αυτούς τους ανθρώπους να μιλούν για τον εαυτό τους με χιούμορ, με ενσυναίσθηση, με την τρυφερότητα που έρχεται όταν κάποιος έχει σταματήσει να προσποιείται.

Το είδα ήδη τρεις φορές. Όχι γιατί περίμενα να αλλάξει κάτι, αλλά γιατί κάθε φορά έβλεπα λεπτομέρειες που πριν μου είχαν ξεφύγει. Ίσως αυτή να είναι τελικά η μαγεία της μουσικής των Κόρε. Ύδρο.: μια σταθερά που, όσο την κοιτάς, τόσο σε ξαφνιάζει.

Το προτείνω σε όσους υπήρξαν κάποτε "Εραστές του Τίποτα" και σε όσους νιώθουν πως όταν είναι μαζί με κάποιον, όλα αποκτούν νόημα, έστω και για λίγο.

 

Ένα ταξίδι στην πλούσια μουσική πορεία του συνθέτη Γιάννη Σπανού. Από το παιδικό του σπίτι στο Κιάτο, τις μεγάλες συνεργασίες στο Παρίσι, μέχρι την επιτυχία του στην Ελλάδα, η ταινία παρουσιάζει σπάνια ντοκουμέντα και συνεντεύξεις με συνεργάτες και θαυμαστές του. Μέσα από την προσωπική αναζήτηση ενός λάτρη της μουσικής του, διερευνάται γιατί ο Σπανός επέλεξε να παραμένει πίσω από τα φώτα, αφήνοντας το έργο του να μιλήσει.

📝"Γιάννης Σπανός: Πίσω απ’ τη μαρκίζα" του Άρη Δόριζα | EDITORIAL

📃 Η ταινία έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στο 26ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.